X
تبلیغات
علی اکبر بخشی جویباری
علی اکبر بخشی جویباری
محقق و پژوهشگر طب سنتی ایرانی اسلامی 
قالب وبلاگ

تاریخچه حجامت

حجامت با تاریخچه ی هفت هزار ساله ای که دارد،عاملی است برای خروج خونهای آلوده و زاید از بدن و خونهایی که به مرور زمان در نقاط مختلف بدن تجمع پیدا کرده و باعث به خطر افتادن سلامت شخص می شوند.

با مراجعه به کتب اسلامی ،علمی و سخنان گهربار رسول اکرم (ص) و امامان و دانشمندان بزرگی چون ابوعلی سینا، رازی،و...... به ارزش و اهمیت پنهان شده ی حجامت، در درمان انواع بیماریهای روحی و جسمی پی می بریم .

بیش از 1200حدیث و روایات راجع به حجامت ذکر شده است که بعضی به اوقات مناسب حجامت، بعضی به نحوه ی عمل حجامت وآداب آن و بعضی مربوط به خوراکیهای قبل و بعد از حجامت و همینطور برخی در پاسخ به سئوالات مربوط به زمان انجام حجامت اشاره دارد.

اشاره به روایاتی چند از پیشوایان دینی، علماء و دانشمندان

رسول اکرم(ص): حجامت عقل را افزون می کند و بر قدرت حافظه می افزاید.

حضرت رسول در شب معراج می فرمایند: وقتی به آسمان هفتم صعود داده شدم ، هیچ ملکی از ملائک ازمن گذر نکرد مگر اینکه گفت:ای محمد (ص) خود حجامت کن وامتت را امر کن به حجامت کردن و خوردن سیاه دانه و عسل .

و در جایی دیگر میفرمایند: شفای امت من در 3چیز است 1- تلاوت آیه ای از قرآن 2- جرعه ای از عسل 3- نیشتری از حجامت

امام رضا(ع) در مورد زمان حجامت می فرمایند: درهفتم حزیران (29خرداد) حجامت انجام دهید ودر صورت مانع یک هفته بعد قضای آن را بجا آورید.

وهمچنین: حجامت در بهبود دردهای کهنه کلیوی و اختلالات رحم ومثانه موثر است.

روایتی از امام جعفر صادق(ع)

اثر حجامت بر بدن همانند اثر بهار بر درخت است.

از موضع حجامت به جز سموم بدن چیز دیگری دفع نمی گردد.

نظر شیخ الرئیس ابوعلی سینا

دو چیز در طب مظلوم واقع شده است، حجامت و ماءالجبن.

چنانچه کسی در اثر سکته قلبی فوت کرد تا72 ساعت اورا دفن نکنند که اگر درمانی داشته باشد، حجامت است.

نکته:علت این که در برخی از روایات و احادیث کمی تناقض و برداشت دوگانه وجود دارد شاید این باشد که ائمه(ع) براساس شرایط جسمانی، نوع طبع و مزاج فرد، زمان و اقلیمی که فرد در آن زندگی می کرد به او پاسخ داده اند وحجامت را برای فرد مذکور رد یا تایید

کرده اند.

حجامت چیست؟

حجامت در لغت به معنای ایجاد حجم و در عمل به معنای بادکش گذاری به طرق مختلف است. وشاید منظور، کم کردن خون کثیف وسهولت

خونسازی کبد باشد ،چون با انجام حجامت مقدار گلبولهای قرمز خون کم می شود و موقتا هموگلوبین کاهش می یابد اما بعد از مدت کوتاهی هموگلوبین و هموتکریت در صورت اصلاح گوارش و مصرف منضجات، قبل از حجامت، به طور معجزه آسا افزایش می یابد.

"در قانونچه قدیم به نقل یکی از کتاب های خطی: خون مثل غلام است که اگر فاسد شود وغلبه کند، خداوند را بکشد"

حجامت یک روش وعادت درمانی با طبیعت سرد است و همچنین حجامت تنها روش سالم خونگیری و بدون عارضه ای است که می تواند از غلبه خون بکاهد.

اگر ما بدون شناخت اصول صحیح و بدون در نظر گرفتن زمان مناسب و بدون آگاهی و شناخت از علم مزاج شناسی، علم به اسنان و الوان وعلم به علامات حجامت انجام دهیم، شاید نه تنها موفق به کمک، جهت درمان بیمار نشدیم بلکه باعث تحلیل جسم بیمار شده ایم! فرضا اگر کسی حجامت شد و20سال دیگر وقت فوتش باشد و حجامت یک روز زودتر باعث مرگش شود، ما باید خود را مسئول بدانیم.

حجامت نوعی مسهل است که نیاز به منضج دارد وهدف از حجامت تنها خونگیری نیست. اگر در حجامت به اصول آن توجه نشود شاید بتوان اثر درمانی آن را بنابر اعتقاد برخی با اثر تزریق آمپول(اگزامتازون) مقایسه کرد بنابراین قبل و بعد از حجامت باید به تدابیر آن توجه کرد تا اثر درمانی کامل و درست داشته باشد .

حجامت با پاکسازی کردن خون و از بین بردن اخلاط سوخته نقش آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی دارد.

حجامت وسیله انحصاری ومناسبی برای تقویت قوه ی ایمنی بدن ودر نتیجه حفظ سلامت وافزایش طول عمر می باشد.

حجامت یک روش علمی وعملی و راه حل اساسی برای درمان بسیاری از بیماریها است.

مزایای حجامت

* حجامت چون یک دستور دینی است، توان جلب تاثیرات روانی در آن بالاست و به لحاظ معنوی حجامت باعث افزایش سطح درمان پذیری و همچنین موجب تقویت فرهنگ و اعتقادات مذهبی و ارتباط با یزدان می شود.

* حجامت را با حداقل امکانات فنی وتجهیزاتی می توان در درمان بیماریهای مزمن و سخت به کار گرفت.

* حجامت یک روش درمانی بدون عوارض جانبی است.حجامت برای کلیه سنین کاربرد دارد.

* حجامت هیچ گونه وابستگی فنی، علمی و ابزاری به خارج از کشور ندارد .

* در حجامت فاکتورهای مداخله گر وجود ندارد ویک رفتار کامل است که موجب درمان می شود.

چه کسانی نباید حجامت کنند

·         بیماران هموفیلی

·         زنان باردارتا 4 ماه اول

·         زنانی که در دوره ی قاعدگی قرار دارند

·         افرادی که مشکل انعقادی خون دارند

·         کودکان از بدو تولد تا 4 ماهگی

·         زنان و مردان دارای فشار خون مقطعی بالا، که قبل از حجامت باید تدابیر لازم انجام شود.

·         افرادی که دارای ضعف بسیار مفرط هستند.

·         بین حجامت تا جماع حداقل 12ساعت فاصله باشد.

·         بعد از استحمام نباید فورا حجامت کرد(جز مواردی که غلظت خون بالا باشد که یک ساعت بعد از استحمام می توان حجامت کرد)

مراحل انجام یک حجامت سالم چیست

·         مزاج شناسی

·         شناخت علوم فلکی و نجومی

·         شناخت علوم آزمایشگاهی

·         گرفتن شرح حال

·         خونگیری

·         شناخت انواع حجامت

·         اطلاعات درزمینه ی روایات و احادیث مربوط به حجامت

مزاج شناسی

* در چه مزاجی * چه اندازه لیوان حجامت وچقدر باد کشی شود وچقدر باد کشی بماند * چقدرخون گرفته شود

* نیازبه بادکشی و روغن مالی یا عدم نیاز به آنها                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

* در باب مزاج شناسی باید بدانیم، شخص حجامت شونده، گرم است یا سرد، تر است یا خشک،گرم وتر است یا گرم وخشک، سرد و تر است یا سرد و خشک ویا به اعتدال نزدیک است در این صورت با تشخیص درست مزاج فرد و فصلی که در آن قرار دارد، می توان نوع روغن و نوع بادکشی مناسب جهت حجامت را انتخاب کرد.

* تعیین وقت و ساعات حجامت                                                

* اگر به اصول حجامت، در بادکشی، تعداد بادکشی، نوع روغن و شیوه ی روغن مالی در حین حجامت توجه شود، فرد حجامت شونده درد نخواهد داشت که یکی از اثرات مثبت مزاج شناسی ، عدم درد در زمان حجامت است.                                        

علوم فلکی و نجومی

علوم فلکی و نجومی را تا حدوی بدانیم و یا از تقویم نجومی کمک بگیریم، ایام و اوقات منحوس را بشناسیم

علوم آزمایشگاهی

 حداقل اطلاعات در زمینه علوم آزمایشگاهی و شمارش خون را داشته باشیم و یا کاملا به علم علامات تسلط داشته باشیم.

گرفتن شرح حال

بدون گرفتن شرح حال از بیمار حجامت نکنیم چرا که هر کس ممکن است ناراحتی قلبی، فشاربالا، بیماری خونی، صرع و.... داشته باشد یا از داروی خاصی استفاده کند و تا زمانی که مطمئن به نیاز بیمار به حجامت نشدیم، حجامت نکنیم

خونگیری

هر نوع خونگیری نوعی اسهال ویا استفراغ محسوب می شود که قبل از انجام، باید نضج داده شود. انواع خونگیری شامل زالو درمانی ،حجامت، فصد یا رگ زنی است. که نوعی اسهال و استفراغ است، یعنی باعث تخلیه فضولات وکثیفیهای بدن می شود و تنها خونگیری که نیاز به  نضج ندارد، فصد است اما حجامت و زالو درمانی نیاز به نضج دارد یعنی قبل از خونگیری باید داروهای منضج (پزنده )مصرف شود.

بهترین فصل و زمان حجامت

بهترین فصل حجامت فصل بهار و بهترین روز هفتم حزیران برابر با 29خرداد است و بعد از فصل بهار ،فصل پاییز نسبت به

 فصول دیگر ،مناسب حجامت می باشد  وطبق روایات در دیماه حجامت منع شده، مگر در موارد ضروری.

توصیه های قبل از حجامت

·         عدم خستگی

·         معده خالی و زیاد پر نباشد و حداقل 1ساعت بعد از غذا حجامت انجام شود .

·         مصرف سیگار در روزی که قصد حجامت دارند ممنوع است (تا حداقل یک روز بعد)

·         پرهیز از جماع حداقل 12ساعت قبل و بعد از حجامت.

·         مصرف مایعات در حد مناسب

  خوراکیهای غیر مجاز قبل و بعد از حجامت

ماست، ماهی، تخم مرغ، شوریجات، تندیجات، کنسرو، غذاهای مانده تا 24 ساعت

  خوراکیهای مجاز قبل و بعد از حجامت

        عموماً انار، عسل ، سکنجبین

شناخت انواع حجامت

با تیغ (مع شرط)ویا بدون تیغ (بلا شرط)، حجامت با باد کشی گرم و یا

باد کشی سرد ،حجامت با باد کشی یا بدون باد کشی وحجامت هایی که باید ایستاده، نشسته ویا دراز کش انجام بشوند.

*برای افرادی که از حجامت می ترسند جهت از بین بردن ترس لازم است زمان تیغ زدن، شخص حجامت شونده نفس عمیق کشیده و حجامت کننده از انتهای تیغ روی موضع حجامت به آرامی به صورت تیغ زدن حرکت دست  داشته باشد وسوال شود که درد دارد یا نه که بعد از فروکش کردن ترس به آرامی شروع به تیغ زدن بکند که با این عمل شخص از حجامت بعدی استقبال میکند .لازم به ذکر است هرچه سریعتر تیغ زدن تمام شود بهتر است

نکاتی در مورد انجام حجامت

1-حجامت یک روش درمانی با طبیعت سرد است،لذا در روزهای طوفانی وسرد نباید انجام شود .

2- تا حد امکان باید  از حجامت در روز جمعه پرهیز کرد، مگر ضرورت احساس شود که با خواندن ایة الکرسی در صورت ضرورت بلا مانع است.

3-روزهای منحوس و قمر در عقرب نباید حجامت کرد.

4-سوداوی مزاجان و افرادی با طبع سرد قبل از حجامت باید نفس عمیق بکشند .

5-قبل از حجامت به پایین یا بنا گوش بیمار دقت کنیم اگر زرد بود حجامت نکنیم.

6-باد کشی هم نوعی منضج است و هرچه غلظت خون بیشتر باشد بیشتر باید نضج داده شود.

7-باد کشی جهت خونگیری باید کم کم اضافه شودهرچه باد کشی بیشتر بماند بی حسی بیشتر می شود  (4تا7 دقیقه کفایت می کند ) برای بلغمی ها باد کشی طولانی ضرورت ندارد چون باعث تاول در موضع حجامت می شود

8-اندازه لیوان بستگی به جثه بیمار دارد.

9-برای اشخاصی که غلبه دم دارند جز روزهای جمعه و منحوس، حجامت در تمام سال بلا مانع است اما وسط فصل تابستان  خصوصا وقت ظهر ممنوع است.

10-زمان تیغ زدن ،موضع حجامت نباید چرب و روغنی باشد چون ممکن است زخم به راحتی ترمیم نشود.

11-در فصل زمستان از روغنهای گرم و زیتون ، کنجد ،بابونه ،زنبق استفاده شود.

12-اگر خون غلیظ و سوداوی است در فصول سرد ،از روغنهای آویشن،مرزنجوش و شوید استفادشود.                   

13-بهتر است پس از حجامت از پنبه ی آغشته به گلاب یاشیر،جهت ترمیم زخم موضع استفاده شود(این کار بیشتر برای خانمها بکار می رودکه اثر زخم حجامت از بین برود)                                                

  تفاوت حجامت با خونگیری یا اهداء خون

در مورد تفاوت حجامت و اهداء خون می توان رود خانه را مثال زد ،همواره آب وسط رود خانه به دلیل سرعت بیشتر آن، نسبت به اطراف و کناره ی آن تمیز تر و زلال تر می باشد و زباله و آلودگی ها در کناره ی رود خانه تجمع می یابند. 

در عمل اهداء خون ، خونی از بدن خارج می شود که از میانه رود خانه گرفته  شده است،لذا خون تمیز و زلال از بدن کشیده می شود در حالیکه در حجامت خون حجامت شده از کناره می باشد ، یعنی بیشتر خون ناسالم و کثیف از موضع حجامت خارج  می شود .از این رو می توان گفت  اثر درمانی  و دفع سموم بدن از طریق حجامت بیشتراز اهداء خون خواهد بود .

 اشاره به مواضع ، فواید و عوارض بعضی از حجامتها

حجامت عام

نام های دیگر: ( بین الکتفین ،کل ،مقدماتی،میان دوشانه )

توضیح:این حجامت  جانشین فصد اکحل وباسلیق می باشد ، لازم است شروع باد کشی به آرامی و از پایین به بالا باشد اگر سریع باد کش شود لیوان حجامت به یک سمت می رود و وسط نمی ایستد و خون هم حبس می گردد. کسانی که ناراحتی معده دارند جای لیوان یک مقدار بالاتر از حد معمول قرار میگیرد .

موضع آن :میان دوشانه ، با فاصله ی تقریبی یک لیوان از اولین مهره ی گردن

کاربرد: درمان تنگی نفس ، تنظیم خواب، کم کردن سودا بعد از منضجات، درمان درد معده (در صورت درد معده کمی

بالاتر حجامت انجام شود )

 حجامت سه بند

نام دیگر:(خاجی،قطن،پهنه،بین الورکین،ساکرال یاساکروم)

توضیح:این حجامت از بهترین حجامت ها است .تعداد تیغ های آن باید کوچکتر وبیشترباشد .

موضع آن: روی خاجی

کاربرد: برای درمان بواسیر، خونریزی، کم کردن افراط خون حیض، خارش واژن، پریودی، آماسهای گرم بیضه ، خارش پشت ران و مقعد، نقرس، حرارت کلیه، پیچش شکم، باد های رحمی ، آماس و درد مقعد.

 عوارض: باعث کاهش قدرت جنسی در مردان، لاغری کلیه و ازبین رفتن چربی کلیه می شود.

حجامت نقره

نام دیگر: (قفا)

توضیح:این حجامت جانشین فصد اکحل وقیفال است . این حجامت باید پس از استفراغ کامل انجام گیرد زیرا اگر معده بار  داشته باشد،بخارات دخانیه به سمت بالا آمده، باعث فراموشی می شود .

موضع آن : قسمت بالای گردن یعنی گودی آن می باشد. (گودی گردن )

کاربرد: رفع سنگینی ابروان وسر،مشکلات چشم (گشادی سوراخ عنبیه )،درمان آب مروارید ،رفع بدبویی دهان ، سر درد های نبض دار،رطوبت جفن (پلکها)، درمان غلبه ی خون در سر ،رفع ورم داخل بینی،

عوارض:فراموشی، که اگر بدون تدبیر انجام شود،فراموشی عارض می شود ودر مواردی که مغز بیش از حد سرد باشد  یا بیمار سرماخورده باشد و دچارنزله(خلط) گردد ،نباید حجامت کرد. درپیران و کسانیکه بیماری صرع دارند این حجامت ممنوع است.

 حجامت کبد

موضع آن :دست چپ به صورت زاویه 90درجه به طرف راست بدن می رود البته کمی به قسمت خارج بدن واین قسمت محل مورد نظر خواهد بود.

بر عکس این دست یعنی دست راست ،محل حجامت طحال است که برای کم کردن سودا واخلاط سوخته کاربرد دارد 

 کاربرد: برای درمان زردی ،آنزیمهای کبدی وضعفهای کبدی مناسب است .برای کسانیکه سودایشان بالاست  وحتی کسانیکه سرطان کبد دارند نیز مناسب است.

حجامت سر

نام های دیگر: (راس،هامه ،حجامت بالای سر ،نجات بخش)

توضیح: در برخی از کتب این حجامت به عنوان نجات بخش و شفای بیمار از بیماری ذکر شده است. این حجامت با توجه به  طبیعت افراد، نتیجه ی متفاوت می دهد که در برخی از افراد ممکن است محسوس نباشد .

موضع آن: اگر شست شخص حجامت شونده را میان دو ابرو قراردهیم ،انگشت ابهام به هر کجای سر برسد محل حجامت است      

کاربرد: درمان دوار(سر گیجه)، سنگینی سر، بیماریهای چشم، دندان درد، کاهش رطوبت مغز( که گاهی با آبریزش دهان  همراه است)، رفع کسالت، اختلال عقل، سر درد، نابینایی، آرامش روح واعصاب ، جلوگیری از سفید شدن مو سر مناسب است.عوارض: این حجامت به شریانی که در وسط دو ابرو قرار دارد ، آسیب جدی وارد می کند زیرا شریان بزرگی نزدیک موضع حجامت است که به سختی بند می آید. اختلال در فهم و حافظه ، برای امراض مزمنه ( بیماریهای طولانی که در  شخص بوده)،سردرد های مزمن وآرتروز مناسب نیست، کسانیکه احتمال آب مروارید در چشم دارند نباید این حجامت را انجام دهند

*نکته* این حجامت در صورت عدم ضرورت انجام نشود.

 حجامت اخدعین

توضیح: در کتاب ها این حجامت اختین نوشته شده است  که نادرست می باشد . تیغش نباید عمیق زده شود .

روایت داریم این حجامت برای چشم وگوش خوب است .

موضع آن: در قسمت بالای کتف روی استخوان ترقوه (به صورت راستا)

کاربرد: درمان آرتروز گردن ، دیسک گردن ، آسم، آلرژی، سرفه های خشک

عوارض: عوارض خاصی ندارد. فقط برای کسانیکه صفرا و سودا هستند و مغز خشکی دارند ایجاد رعشه می کند

حجامت زنخدان

نامهای دیگر: (تحت الذقن ، زیر چانه)

موضع آن: بالاتر از استخوان حلق، زیر چانه 

کاربرد: درمان آفت دهان، لکنت زبان، رفع جوش ولک صورت، برای روشن شدن پوست صورت، عفونت لثه، رفع تیرویید.

حجامت ران

توضیح: این حجامت گاهی در جلوی پا وگاهی در پشت پا انجام می گیرد. قسمت جلوی ران نشسته و برای پشت پا باید  دراز انجام میشود. موضع آن: زیر انگشت دست به صورت صاف، روی ران، در حالت ایستاده نه خمیده کاربرد: برای دفع فضولات، گر گرفتگی ها ، وعفونت.

حجامت ساقین

توضیح: این حجامت می تواند جانشین انواع فصد ها باشد. نحوه ی انجام آن اگر ایستاده باشد بهتر است زیرا باعث خروج  زودترفضولات می شود. باد کش برای این نوع حجامت باید طولانی باشد. (حتی قید شده 30دقیقه بادکشی شود)

موضع: یک وجب بالاتر از قوزک خارجی پا یا چهار انگشت پایین تراز زانوی پا می باشد (در حالت ایستاده)

کاربرد: برای زنان سفید رو و پوستهای متخلخل از فصد صافن هم بهتر است. برای کسانی که اصلا" پریودی ندارند این حجامت مناسب است .

حجامت شانه

موضع: بین بازو وکتف است کمی پایین تر از محل حجامت اخد عین . دست چپ روی دست راست همانند در آغوش گرفتن  خود. انتهای انگشت بزرگ دست ،محل حجامت می باشد.برای نشان دادن دو طرف کتف ،دستها تغییر می کند .

کاربرد: درمان بواسیر رحم، بیرون زدگی یا افتادگی رحم، آرتروز، دیسک گردن.

حجامت کعبین

نام های دیگر:( بین الکعبین)

موضع: بین قوزک و پاشنه ی پا

کاربرد: درمان شقاق رکتوم (خشکی مقعد) ، خارپاشنه ، دررفتگی وپیچ خوردگی پا و سوزش مقعد.

حجامت ساعد

جانشین فصد ساعد است

حجامت معده

توضیح: در این حجامت استفاده از بادکشی و تیغ زدن ممنوع می باشد. چون باعث سردی معده می شود اما باد کش

گرم بدون تیغ ،در صورت تشخیص درمانگر گاها انجام می شود . پس حجامت بدون تیغ بلا مانع می باشد.

 سالم باشید

   

 

                     

 

 

[ یکشنبه نوزدهم خرداد 1392 ] [ 0:49 ] [ مدیریت سایت ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

به نام آنی که شفا از اوست.
هدف این وبلاگ اشنایی با علوم طب سنتی و گیاهان دارویی ، جهت حفظ سلامت می باشد.